Христијанскиот празник Божик во минатото, како и денес, не може да се замисли без украсување со свет даб кој гори на огништето со рој искри и го загрева домот на Божиќната ноќ. Ги содржи сите симболи на старото верување …
И покрај глобализацијата, која денес ги меле националните култури и обичаи, Бадник сè уште тврдоглаво опстојува во нашите домови, дури и како најмалата дабова гранка украсена со црвени ленти и житни уши, купена со честитка од продавач на пазарот.
„Денеска Бадник го симболизира раѓањето на новата христијанска ера од пепелта на стариот свет“, вели етнологот Драгомир Антониќ. „Луѓето кои денес го внесуваат Бадник во куќата не размислуваат за неговата стара симболика, иако обичаите поврзани со Божиќ се неописливо стари.
Тие ги обединуваат најстарите симболи на човештвото. Ги обединува моќта на дабот и прометејскиот пламен што ја скрши темнината и го загреа човештвото“.
Според христијанските верувања, трупецот е симбол на дрвото што Јосиф го донел во Витлеемската пештера и се заколнал дека ќе ги стопли Дева Марија и новороденчето Исус. Од друга страна, етнолозите и антрополозите потсетуваат дека почитувањето на светото дрво е многу постаро и дека се надоврзува само на древните старословенски обичаи и верувања.
„Античките обичаи и религиозни верувања кои потекнуваат од прасловенската заедница преживеале кај јужните Словени подобро отколку кај другите словенски народи токму затоа што се споиле со христијанската митологија и ритуална практика“, вели антропологот Јован Јаниќијевиќ.
Дури и античките патописци ги опишале Словените како народ кој ги почитува шумите и водите и го наведува дабот како нивното најсвето дрво со божествен дух. Современите научници наведуваат дека древното верување тврдоглаво преживеало до денес во однос на осветените дабови записи и особено новогодишните елки.
Затоа во селата и денес домаќините зборуваат за Бадник, го покриваат со пченица и го полеваат со вино пред да го исечат, а мештаните на светото дрво ја пеат „Бадник, роднино“ додека ја внесуваат во куќата.
Етнологот Веселин Чајкановиќ го разјаснил семејниот однос меѓу луѓето и Бадник, а во своето истражување утврдил дека божиќните обичаи најдобро ја сочувале неуништливата основа на народната религија – почитувањето на култот на предците.
Според него, празничната бадникова вечера била посветена на основачите на семејството и кланот, чија духовна храна на другиот свет била радост поради собирањето на потомците многубројни како бадникарските искри.
Слатките и сувото овошје што децата со радост ги бараа во сламата расфрлана на подот не потсетува дека ништо не се раѓа без корени и дека плодовите што ги јадеме им ги должиме на нашите предци кои ги принудуваат семките од подземниот свет да никнат и да се развијат во богато овошје.
Затоа палењето на светиот бадников даб среде зима, во времето кога природата очигледно умира, не е чин на уништување, туку навестување на повторното раѓање на светот кое ги најавува душите на светите предци кои ги посетуваат домовите во утрото и поздравете ги потомците.
