Веројатно сега размислувате … „како, за Бога, бананата може да ни даде важни одговори за животот и општеството во кое живееме“, но верувајте, бананата може да понуди многу повеќе …
Денеска ќе ви кажеме за експеримент спроведен во 1980 година од психологот Хари Харлоу, кој открива некои тајни поврзани со нашата комуникација, нашите желби и начинот на кој реагираме меѓу нашите врсници …
Експериментот беше спроведен на Универзитетот во Висконсин, опишан во текстот Принципи на општата психологија и вклучуваше 5 мајмуни и 1 банана:
Ставете 5 мајмуни во кафез, закачете банана на таванот и ставете скала под неа.
Не долго потоа, еден од мајмуните ќе тргне да ја бере бананата. Штом ќе ја допре скалата, полејте ги преостанатите мајмуни со ладна вода.
По некое време друг мајмун ќе се обиде да ја земе бананата. Потоа повторно полејте ги преостанатите мајмуни со ладна вода.
Многу наскоро, ако некој од мајмуните реши да посегне по банана, другите ќе го спречат.
Сега заборавете на студената вода. Извадете еден од мајмуните и ставете друг внатре. Ќе види банана и ќе се обиде да ја земе.
Но, за негово непријатно изненадување, другите ќе го нападнат. По уште еден или два обиди, новиот мајмун ќе научи лекција: ако оди кај бананата, другите ќе го нападнат.
Сега извадете уште еден од старите мајмуни и ставете нов на негово место. Тој, исто така, ќе се обиде да земе банана и ќе изеде кавга од другите. Оној што дошол пред него, секако, ќе го тепа заедно со другите!
На ист начин, повторно заменете ги третиот, четвртиот и петтиот мајмун.
Секогаш кога новодојден мајмун ќе оди до бананата, другите ќе го нападнат, иако најчесто немаат поим зошто е забрането да се качуваат по скалата или зошто ги тепаат мајмуните.
Откако последниот мајмун бил изваден од кафезот и заменет со нов, ниту еден од мајмуните во кафезот не бил поплавен со студена вода. Сепак, ниту еден мајмун не се приближува до банана.
Зошто? Затоа што откако е во групата, правилата отсекогаш биле такви.
Експериментот јасно докажува дека живите суштества, како мајмуните, како нас луѓето, се способни да веруваат во принципи чија логика и значење не ги знаат секогаш.
Доволно е другите да веруваат во нешто за тоа да стане универзално за сите.
А кафезот? Келијата е метафора на нашето општество – на светот, на училиштето, на нашето работно место, на државата, на планетата …
Кажете ни што мислите за ова интересно искуство…
