Нашата православна црква денеска го одбележува споменот на мачениците Свети Козма и Дамјан – Свети Врачи
Браќата биле лекари и чудотворци, а многу здравствени установи денеска ги слават овие светци и лекари како покровители на нивната професија.
Овие светци се сметаат за покровители на медицинската професија. Голем број домови кај нас го одбележуваат споменот на овие светци како куќна слава. Во црковниот календар денеска празникот е одбележан со црни букви.
Во храмовите на нашата православна црква, православните домови и бројните здравствени установи кои ги слават светителите и лекарите како покровители на нивната професија денеска се слави празникот Свети Козма и Дамјан.
Светите лекари се слават со верување дека Бог ќе ги спаси луѓето од болести и ќе ги одржува здрави и работоспособни во текот на целата година.
Болните им се заветуваат на Светите лекари дека особено ќе ги почитуваат и слават доколку оздрават, а кај народот постои верување дека на овој празник е добро да се работи тешка физичка работа, но и да не се излегува од дома, освен ако е апсолутно неопходно.
Овој празник се слави и како заштита од удари на гром.
Светци со ковчези
Светите Козма и Дамјан се претставени на икони и фрески во средновековна облека, со ковчези во кои носеле лекови, а еден од најпознатите фрески со ликовите на светите Козма и Дамјан е во Пеќската патријаршија.
Не само што црквата и одредени семејства го слават како домашен празник, туку во некои места и Лекарските комори официјално го прогласиле тој ден за свој празник.
Според преданието, светителите помагале и лекувале без да бараат ништо за возврат „за добивка и збогатување, туку заради Бога“, па затоа во народот се познати како „свети безсребреници“.
„Светите Козма и Дамјан, браќа по тело, домородци од Азија, блеснале со добри дела, па од Бога примиле дар на исцеление и дале здравје и на душите и на телата, исцелувајќи ја секоја слабост и секоја немоќ“, напишал владиката Николај Велимировиќ.
Забележано е и дека „Козма луто се налутил на Дамјан кога зел три јајца од Паладија, жена која била излечена од тешка болест, и дека тој дури побарал да не биде погребан до неговиот брат по неговата смрт“.
Овие светци се празнуваат двапати годишно – на 14 јули кога починал Козма и на 14 ноември кога починал Дамјан.
